آمنوره

تعریف و معیارهای ارزیابی آمنوره

تعریف آمنوره:

آمنوره به معنای «نبود قاعدگی» است و بسته به سابقه به اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.

معیارهای آغاز ارزیابی:

• نبود قاعدگی تا سن ۱۴ در غیاب رشد و صفات ثانویه جنسی
• نبود قاعدگی تا سن ۱۶ صرف‌نظر از وجود رشد طبیعی و صفات ثانویه نکته سوال
• در زنانی که قبلا قاعده شده‌اند، نبود قاعدگی به‌مدت معادل سه سیکل قبلی یا ۶ ماه

نکته بالینی:

• قاعدگی معمولا باید ظرف ۲ تا ۳ سال پس از شروع تکامل بلوغ رخ دهد؛ این دختر هنوز در محدوده طبیعی است
• پایبندی بیش از حد سختگیرانه به معیارها نباید سبب تأخیر در تشخیص بیماری‌های جدی شود

اصول پایه و سلسله‌مراتب ارزیابی

اجزای مورد نیاز قاعدگی طبیعی:

• مجرای خروجی تناسلی شامل رحم، سرویکس و واژن
• تخمدان حاوی فولیکول‌های پاسخ‌دهنده
• هیپوفیز قدامی مولد FSH و LH
• هیپوتالاموس مولد GnRH ضربان‌دار

منطق ارزیابی:

• ارزیابی از پایین‌ترین سطح (مجرای تناسلی و رحم) آغاز و به‌سمت سطوح بالاتر پیش می‌رود تا علت مشخص شود نکته سوال
• آمنوره می‌تواند از اختلال در هر سطح ناشی شود و گاه بیش از یک مکانیسم درگیر است

نکته بالینی:

• در PCOS مکانیسم‌های هم‌زمان در سطح تخمدانی، هیپوفیزی و هیپوتالاموسی دخیل‌اند

تست چالش پروژستین در ارزیابی تخمدان

اصل تست:

تجویز پروژستین خالص (مثلا MPA ۱۰mg یا نوراتیندرون استات ۱mg به‌مدت ۵ تا ۷ روز) تنها در اندومتری که در معرض استروژن کافی بوده، خونریزی قطع‌مصرف ایجاد می‌کند نکته سوال.

نکات تفسیری:

• باید پروژستین خالص به‌کار رود، نه OCP حاوی استروژن، چون وضعیت استروژن درون‌زاد را نمی‌توان از پاسخ به OCP استنباط کرد
• پروژستین‌های قوی مانند MPA بهتر از پروژسترون میکرونیزه (که دوز ۲۰۰ تا ۳۰۰mg لازم دارد) هستند

محدودیت‌ها:

• همبستگی بین خونریزی و وضعیت استروژن کامل نیست؛ نتایج مثبت و منفی کاذب شایع‌اند
• تا ۲۰٪ زنان با تولید استروژن قابل‌توجه (مثلا PCOS با آندروژن بالا) خونریزی نمی‌کنند