آنالیز راه رفتن

اختلال راه رفتن در فلج عصب پرونئال (steppage gait)

پاسخ درست — الف (Steppage): عصب پرونئال (پرونئال مشترک) دورسی‌فلکسورهای مچ پا را عصب‌دهی می‌کند. در آسیب این عصب و foot drop، دورسی‌فلکشن مچ در فاز swing مختل می‌شود و بیمار برای جلوگیری از کشیده‌شدن انگشتان روی زمین، زانو و هیپ را در فاز swing بیش از حد فلکس می‌کند؛ این الگوی جبرانی را steppage gait می‌نامند. متن فصل صریحا می‌گوید در بیماران با فلج عصب پرونئال و foot drop، دورسی‌فلکشن در فاز swing مختل است و فرد با هایپرفلکشن زانو و هیپ در فاز swing جبران می‌کند.

چرا گزینه‌های دیگر غلط‌اند: ب (Trendelenburg) مربوط به ضعف ابداکتورهای هیپ (گلوتئوس مدیوس) و افتادن همی‌پلویس سمت مقابل در فاز swing است، نه آسیب عصب پرونئال. ج (Vaulting) جبران از سمت اندام سالم با برخاستن روی نوک پا برای ایجاد کلیرنس است و الگوی اصلی این آسیب نیست. د (Waddling) راه رفتن اردک‌وار دوطرفه ناشی از ضعف پروگزیمال ابداکتورها (مثل دیستروفی عضلانی) است، نه فلج پرونئال یک‌طرفه.

انقباض اکسنتریک ابداکتورهای هیپ اندام تحمل‌کننده وزن

پاسخ درست — ب: در فاز پذیرش وزن (weight acceptance) از فاز stance، ابداکتورهای هیپ اندام stance یک انقباض قدرتمند اکسنتریک انجام می‌دهند تا از افتادن همی‌پلویس سمت مقابل (سمت اندام swing) جلوگیری کنند. متن فصل: یک انقباض اکسنتریک قدرتمند که حین پذیرش وزن در فاز stance رخ می‌دهد مربوط به ابداکتورهای هیپ است؛ ابداکتورهای اندام stance شلیک می‌کنند تا افت همی‌پلویس سمت مقابل را وقتی اندام swing از زمین بلند می‌شود محدود کنند. اگر عضلات گلوتئال ضعیف باشند، همی‌پلویس اندام swing می‌افتد و Trendelenburg gait ایجاد می‌شود.

چرا گزینه‌های دیگر غلط‌اند: عضله‌ای که این کار را انجام می‌دهد متعلق به اندام stance است نه swing، پس الف و ج که اندام swing را مطرح می‌کنند غلط‌اند. نوع انقباض اکسنتریک (لنگ‌شدن عضله حین فعالیت برای کنترل و تثبیت) است نه کانسنتریک، پس د هم غلط است؛ کانسنتریک مولد قدرت و شتاب‌دهنده بدن است نه کنترل‌کننده افت لگن.

فعالیت عضلانی حین راه رفتن — کلید رسمی این سوال

پاسخ طبق کلید رسمی این آزمون — ج علامت خورده است؛ توجه که در متن فصل تاچیان فعالیت عضلانی در فاز stance بیشتر از swing است (More muscle activity occurs during stance phase than during swing phase)، پس این گزینه از نظر متن مرجع محل بحث است و کلید چاپی نگه داشته شد. نکات مرجع برای رد سه گزینه دیگر در ادامه آمده تا سوال قابل استفاده بماند.

رد گزینه الف: متن فصل می‌گوید اکستنشن زانو در terminal swing به‌صورت غیرفعال و با مومنتوم رخ می‌دهد (knee extension at terminal swing occurs passively)، نه با انقباض فعال رکتوس فموریس؛ فعالیت نابجای رکتوس فموریس در swing برعکس مانع فلکشن زانو می‌شود.

رد گزینه ب: طبق متن، مومنتومی که اندام را در فاز swing به جلو می‌برد توسط گاستروسولئوس و فلکسورهای هیپ در terminal stance تولید می‌شود، نه اکستانسورهای هیپ؛ بنابراین «اکستانسورهای هیپ» نادرست است.

رد گزینه د: کلیرنس اندام در فاز swing عمدتا با انقباض کانسنتریک تیبیالیس آنتریور و دورسی‌فلکشن مچ تامین می‌شود؛ فلکشن زانو در early swing غیرفعال است، پس فلکسورهای زانو عامل اصلی کلیرنس نیستند.