مرد ۵۵ ساله دیابتیک پس از تروما با ایسکمی پیشرفته و غیرقابل برگشت اندام تحتانی مراجعه کرده است؛ با وجود مشاوره عروق، احیای جریان خون امکانپذیر نیست و بافت دیستال نکروزه و فاقد پرفیوژن است. در میان موارد زیر، کدام تنها اندیکاسیون مطلق آمپوتاسیون محسوب میشود؟
اندیکاسیونهای آمپوتاسیون
اندیکاسیون مطلق:
تنها اندیکاسیون مطلق آمپوتاسیون، ایسکمی غیرقابل برگشت در یک اندام بیمار یا دچار تروما است نکته سوال. در این حالت بافت قابل نجات نیست و تلاش برای حفظ اندام میتواند جان بیمار را تهدید کند.
اندیکاسیونهای نسبی:
عفونت کنترلنشده که جان بیمار را تهدید میکند.
برخی تومورها که در آنها سالواژ اندام ممکن نیست.
ناهنجاریهای مادرزادی که پروتز عملکرد بهتری فراهم میکند.
آسیبی که اندام را کمکارکردتر از یک پروتز میسازد.
اپیدمیولوژی:
بیش از نود درصد آمپوتاسیونها در دنیای غرب ثانویه به بیماری عروق محیطی است؛ در بیماران جوانتر تروما شایعترین علت و پس از آن بدخیمی است.
نکته بالینی: ایسکمی برگشتناپذیر تنها اندیکاسیون مطلق است؛ سایر موارد نسبیاند و باید فرد به فرد و با درنظرگرفتن کارکرد نهایی اندام در برابر پروتز تصمیمگیری شوند.
خانم ۶۸ ساله دیابتیک با زخم مزمن کف پا جهت ارزیابی خطر آمپوتاسیون مراجعه کرده است. تیم درمان میخواهد مهمترین عامل پیشبینیکننده آمپوتاسیون در بیماران دیابتیک را با یک ابزار ساده بالینی کنار بالین بسنجد. کدام یافته قویترین پیشبینیکننده است؟
پیشبینی آمپوتاسیون در دیابت
عامل اصلی:
مهمترین پیشبینیکننده آمپوتاسیون در دیابتیها نوروپاتی محیطی است که با بیحسی نسبت به مونوفیلامان سمز-واینستین ۵.۰۷ سنجیده میشود نکته سوال.
سایر ریسک فاکتورها:
سابقه سکته مغزی و آمپوتاسیون قبلی.
کاهش اکسیژن ترانسکوتانئوس و کاهش اندکس فشار مچ به بازو.
مصرف سیگار و کنترل ضعیف قند.
پیشگیری:
آموزش مراقبت و کفش مناسب، معاینه مکرر پا و درمان تهاجمی زخم با تخلیه فشار و کستینگ تماس کامل اهمیت دارد.
نکته بالینی: حدود نیمی از آمپوتاسیونهای ناشی از بیماری عروق محیطی روی بیماران دیابتیک انجام میشود؛ بنابراین غربالگری نوروپاتی نقش کلیدی در پیشگیری دارد.
مرد ۲۸ ساله پس از تصادف پرانرژی موتورسیکلت با شکستگی باز و comminuted تیبیا، ایسکمی اندام و افت فشار گذرای پاسخدهنده به مایع مراجعه کرده است. تیم جراحی برای تصمیم بین سالواژ و آمپوتاسیون اولیه نمره مانگلد اکستریمیتی را محاسبه و مستند میکند. کدام نمره با احتمال بالای نیاز به آمپوتاسیون همراه است؟
نمره شدت اندام مانگلد
اجزای نمره:
انرژی آسیب، ایسکمی اندام، شوک و سن بیمار.
امتیاز گروه ایسکمی در صورت زمان ایسکمی بیش از ۶ ساعت دو برابر میشود.
آستانه تصمیم:
نمره ۶ یا کمتر با اندام قابل نجات و نمره ۷ یا بیشتر با احتمال بالای آمپوتاسیون همراه است نکته سوال.
نکته کاربردی:
هیچ سیستم نمرهدهی جای تجربه و قضاوت بالینی را نمیگیرد؛ این نمره ابزار کمکی است نه تصمیم نهایی.
نکته بالینی: زمان ایسکمی گرم بیش از ۶ ساعت یا قطع کامل عصب تیبیال در شکستگی باز تیپ III-C اندیکاسیون مطلق آمپوتاسیون بهشمار میرود.
